Warszawska gazownia

W 1856 r. Komitet Gazowy podpisał umowę koncesyjną na budowę gazowni z Niemieckim Kontynentalnym Towarzystwem Gazowym w Dessau. Wynikiem jej zawarcia było zbudowanie gazowni przy ul. Ludnej na warszawskim Powiślu. Ponieważ przestała ona wystarczać w dobie upowszechniania się gazownictwa, w latach 1886-1888 została zbudowana gazownia na Woli, dokładniej przy ówczesnej ulicy Dworskiej (dzisiejsza ul. Marcina Kasprzaka). Od 1892 r. znajdowała się przy niej fabryka chemiczna. Na gazownię składały się dwie ceglane rotundy spełniające funkcję zbiorników gazu.

Kilkanaście miesięcy po otwarciu nowej gazowni (Zakład Główny nr 2) przejęła ona 47,52% całkowitej produkcji gazu dla Warszawy. Na początku XX w. znajdowało się tu 48 pieców produkujących 140 tys. m3 gazu w ciągu doby. W 1900 r. oś Zakładu stanowiła wewnętrzna aleja, przy niej w różnej odległości od siebie mieściły się wieża ciśnień, fabryka chemiczna, kotłownie, budynek Aparatowni Pomiarowej, Odsiarczalnia Systemu I i II, budynek administracyjny oraz budynki mieszkalne. W 1928 r. gazownia dostarczała gaz dla 92 tys. odbiorców prywatnych, przedsiębiorstw i instytucji oraz oświetlała 6464 stołeczne latarnie. W następnych latach stopniowo się rozbudowywała oraz mogła tym samym wyprodukować 120 tys. m3 gazu i z jednej tony węgla otrzymywać 640 m3 paliwa.

We wrześniu 1939 r. znaczna część zabudowań gazowni uległa zniszczeniu wskutek działań wojennych, a na jej teren wkrótce wkroczyli Niemcy. W październiku 1939 r. podjęto działania mające na celu wznowienie produkcji gazu, jednak niemieckie władze okupacyjne nie były zainteresowane odbudową zniszczonych terenów zakładu. Na terenie gazowni miały miejsce liczne akcje sabotażowe oraz działała podziemna organizacja pomagająca Żydom ukrywającym się po ucieczce z getta warszawskiego. 22 września 1944 r. Niemcy ostatecznie zamknęli gazownię, pomimo iż na początku powstania warszawskiego funkcjonowała ona normalnie. Teren gazowni zaminowano, jednak nigdy Niemcy nie wysadzili fabryki w powietrze. 

Po II wojnie światowej, wskutek zniszczeń, miała miejsce stopniowa odbudowa i przywracanie do pracy poszczególnych elementów gazowni do pracy. W następnych latach była ona modernizowana oraz budowano generatory dwugazu i i odsiarczalnię o wydajności 360 tys. m3 na dobę, a także zbiornik gazu o pojemności 40 tys. m3. W następnych latach powstały płuczki amoniakalne i stacja zbiornikowa na Targówku. W związku ze stopniowym odchodzeniem od gazu produkowanego z węgla na rzecz gazu ziemnego, w 1978 r. w warszawskiej gazowni powstała rozkładnia gazu ziemnego. W tym samym roku w najstarszym budynku Aparatowni uruchomiono Muzeum Gazownictwa. 

🚷 Zdjęcia wykonane 25 stycznia 2020 r. Na chwilę obecną obiekt strzeżony i nie ma możliwości wybrania się na eksplorację! 🚷

 

Fotogaleria:

 

Link do fotogalerii na Facebooku ("Urbex Fotografia" #24):

Warszawska gazownia (fotorelacja)